تولید علم

اگر تو درس خوندن مثل من آدم سخت‌گیری بوده باشید و به یک منبع و مرجع در هر درس اکتفا نکرده باشید، حتماً متوجه شده‌اید که تقریباً هیچ کتاب تالیفی نداریم و کتاب‌های تالیفی، کتاب‌های گردآوری هستند. نمونه‌های خیلی خیلی زیادی می‌شه مطرح کرد:

1- کتاب هیدرولیک کانال‌های باز

این کتاب به نظر من ترجمه و گردآوری چند کتاب معروف هیدرولیک کانال‌های باز هست. اگر این اساتید یکی از این کتب مرجع رو ترجمه می‌کردند به نظر من خیلی مفیدتر بود تا این که کتابی با این همه اشکال، مطالب سطحی، گاهی ضعیف و پراکنده چاپ بشه و به عنوان مرجع غالب دانشگاه‌های کشور شناخته بشه.

برای مثال موردی که شاید کمتر کسی بهش توجه کرده باشه: در بحث زبری معادل این کتاب به سه روش متداول‌تر اشاره می‌کنه و رابطه‌های هورتن – اینشتن و لوتر رو اثبات می‌کنه اما رابطه پاولوفسکی رو اثبات نمی‌کنه. چرا؟ چون کتاب‌های مرجعِ ایشون این رابطه رو اثبات نکردند. در صورتی که با فرض‌هایی که این رابطه دارد و در خود کتاب هم گفته شده، به راحتی می‌توان این رابطه رو اثبات کرد. فقط همت نکرده‌اند و یا به خودشون اعتماد نداشته‌اند.

2- از من می‌پرسید برای درس تحلیل‌سازه چه کتابی خوب هست؟ من که کتاب خوبی ندیدم.

اگر به مبحث خرپاهای بغرنج(مبهم) در کتاب‌های تحلیل‌سازه مراجعه کنید، مثال‌های یکسانی می‌بینید. برای مثال می‌تونید به کتاب‌ آقای دکتر لیل‌آبادی و طاحونی، کتاب دکتر کاوه و کتاب سازه آقای بدیعی جلد یک مراجعه کنید و دو مثال یکسان رو در هرسه مشاهده کنید.

3- سری کتاب‌های طراحی و ساخت سدهای مخزنی، رو دیدید؟ جلد چهارم مربوط به تاسیسات هیدرولیکی هست. هفتاد و پنج درصد مطالب این جلد ترجمه کتاب Dam Hydraulics هست. جالبه در انتهای فصول ایشون منابعی که برای مطالعه بیشتر ذکر کرده هم مراجع کتاب Dam Hydraulics هست که در انتهای هر فصل آورده شده. اینجاست که باید از دکتر قدسیان تشکر کرد که این کتاب (Dam Hydraulics) رو به خوبی ترجمه کردند.

4- ترم گذشته پروژه‌ای در رابطه با پدیده رگاب (دم روباهی) در سدهای خاکی داشتم. مقاله‌ خیلی خوبی منتشره در سال 2005 در این رابطه پیدا کردم و از اون مقاله هم استفاده کردم. دنبال منابع بیشتری می‌گشتم که به یک پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه علم و صنعت سال 86 برخوردم. متاسفانه استاد راهنما و مشاور این پایان‌نامه هم از اساتید بسیار خوب و مطرح کشور بودند. مقدمه که کپی کتاب سدهای خاکی آقای وفاییان بود. به جز بخشی که ایشون در رابطه با نرم‌افزار مورد استفاده توضیح داده بودند و یکی از سدهای کشور رو با برنامه بررسی کرده بودند، بقیه مطالب ترجمه مقاله مذکور بود.

این که این اساتید چنین پایان‌نامه‌ای رو قبول کردند برای من جای تعجب داشت، چون خیلی خوب می‌دونم گرفتن پروژه کارشناسی، پایان‌نامه ارشد و رساله دکترا با این استاد مشاور، اگر کمی غفلت کنید یعنی مرگ آنی مدرک!

ابن بود نمونه‌ای از تولید علم در رشته عمران در این چندساله! جز افراد کمی که به این موضوع باور دارند و عمل می‌کنند به نظر من تولید علم در این کشور تبدیل به سرابی شده که با ورود فله‌ای دانشجو به دانشگاه‌ها هرروز دست نیافتنی‌تر می‌شه.

هر سال ظرفیت دانشگاه‌ها رو بدون اینکه تغییری در امکانات دانشگاه به وجود بیاد افزایش می‌دن و افراد بیشتری که پایه مناسبی ندارند وارد دانشگاه‌ها می‌شن. برای نمونه ظرفیت پذیرش دانشگاه ما نسبت به دو سال گذشته سه برابر شده!

ولی من مطمئنم دانشجویان جدید به روند تولید علم کشور کمک خواهند کرد!

بالاخره ریخت!

ساختمان هفت طبقه‌ای در سعادت آباد تهران فرو ریخت و 19 کارگر جان باختند، اخبار ساعت 21 خیلی راحت این جمله رو گفت.

امروز ساختمان 7 طبقه‌ای که بیش از 4 سال به صورت ویران رها شده، بالاخره در حین عملیات تخریب کاملاً فروریخت. بلوار فرهنگ یک از دو مسیری است که برای خروج از سعادت‌آباد همیشه استفاده می‌کنم. این ساختمان رو زیاد دیده‌بودم. ایتدا ترک‌های طولی به وجود آمده در ساختمان جلب توجه می‌کرد، با گذشت زمان خرابی‌ها بیشتر شده بود، بعد از چهارشنبه ‌سوری امسال تخریب شدیدتر شد به طوری که بخشی از ساختمان به صورت معلق در اومده بود، دو ماهی بود که پارچه بزرگی ‌روی ساختمان زده بودند که طبق حکم قضایی این ساختمان تخریب خواهد شد، چند روزی بود که کارگران مشغول درآوردن قاب‌های فلزی و پنجره‌ها بودند، نه اینکه بالاخره ارزش اقتصادی داشتند، و امروز کارگرانی که احتمالاً ارزش اقتصادی نداشتند در زیر آوار دفن شدند.

نیم ساعت پیش که از بلوار فرهنگ قصد بازگشت به خانه رو داشتم، تصور ازدحام جمعیت و ترافیک رو نداشتم که دیدم، بله، ملت همیشه در صحنه، مشغول تماشای درآوردن اجساد هستند، شاید لذت می‌برند خب مردم! جمعیتی بیش از 2000 نفر. با اعتراض من که چرا این جمعیت رو پراکنده نمی‌کنید و ماشین‌هایی که در دو طرف بلوار پارک کرده‌اند رو جریمه نمی‌کنید به یک مامور، پاسخ داد که این‌ها اعضای خانواده کارگران هستند. کارگرانی که خانواده‌هاشون کمری، مورانو و سنتافه، ماکسیما، پرشیا، 405 و حداقل پراید دارند!، ببخشید داشتند، اگر مرده رو مالک هیچ‌چیز ندونیم حتی خانواده!‌

ساعتی که من از اونجا گذشتم 11 شب بود. به چشم کسی رو دیدم که از تاکسی پیاده شد، به محل تجمع مردم رفت و موبایل رو برای فیلم‌برداری در آورد و ایستاد. فکر کنم از فردا در میادین اصلی شهر شاهد باشیم که داد می‌زنن، دو نفر ساختمان تخریب شده سعادت‌آباد! شاید هم فیلمش دراومد!

من باید بدونم که شهرداری اجازه تخریب رو چطور به پیمانکار داده؟ ی هست. دیروز من دیدم که کارگران در طبقه دوم مشغول کار هستند، آیا در آوردن در و پنجره‌ها و اتلاف وقت در تخریب و پذیرش ریسک ریزش ساختمان در حین کار کارگران در ساختمان در حال ریزش پذیرفته شده بود؟ آیا کار کارگران باعث ریزش ساختمان شد، پیمانکار با چه اصولی کار کرده؟

ای کاش شهرداری ذره‌ای از تلاشی رو که برای بیرون آوردن اجساد و تخلیه آوار داره انجام می‌ده، در تخریب اصولی این ساختمان انجام می‌داد. حادثه در خیابان 24 بلوار فرهنگ اتفاق افتاده و از خیابان 16ام ،بلوار به سمت جنوب را بسته‌اند. در این فاصله دامپتراک‌ها و ماشین‌های سنگین زیادی توقف کرده‌اند. در این فاصله پلی بر روی اتوبان نیایش وجود دارد، که من حالا نگران این پل هستم، آقایان مطئن هستید که این پل تحمل چنین باری رو داره؟

از شدت عصبانیت در حال ترکیدن هستم! خدا! من هم احمق هستم که هنوز در این کشور زندگی می‌کنم؟

پ.ن: الآن خوندم که عنوان شده، قنات در زیر ساختمان وجو داشته، خیلی خنده دار بود! تو این مملکت تو همچین مواردی اولین گزینه وجود قنات هست!

پ.ن: امروز دوستی ساکن خیابان 24ام می گفت ساعت 00:30 شب بالاخره پلیس تصمیم به متفرق کردن جمعیت کرده، امروز هم ساعت 2:30 که به خانه برمی‌گشتم هنوز ملت در صحنه بودند. برای من اصلاً مهم نیست که اجساد را درآورده‌اند‌ یا نه، مهم جان انسان‌ها بود که تلف شد و مهم‌تر خانواده‌هاشون.

پ.ن:

منبع عکس‌های پایین رو نمی‌دونم، خیلی وقت پیش از یکی از اساتید پی‌سازی دانشگاه گرفته بودم. به تاریخ‌ عکس‌ها هم دقت داشته باشید.

کارگاه کهولت، علاج‌بخشی و بازسازی سدها

کارگاه کهولت، علاج‌بخشی و بازسازی سدها روز 23 خرداد، در سالن کنفرانش شرکت توسعه منابع آب و نيرو به همت کميته‌ ملی سدهاي بزرگ ايران برگزار شد. برخي مقالات اين کارگاه رو اين‌جا قرار دادم.

• سدهاي كوچك، سرمايه‌هاي فراموش شده
• نيم قرن فعاليت بهره‌برداري اولين سد مدرن ايران (سد گلپايگان)
• استفاده از بتن متراكم( RCC) در احياء و بازسازي سدها
• افزايش ارتفاع سد اكباتان
• ضرورت علاج بخشي (نوسازي) سد وشمگير
• كاربرد ژئوممبرين به عنوان آب بند در سازه‌هاي آبي و نقش آن در افزايش سد رسوبگير مجتمع مس سرچشمه
• روش اجراي تخريب سر ريز سد زرينه رود
• طرح احياء و افزايش ارتفاع سد قديمي فريمان
• بررسي عوامل موثر در اجراي پروژه‌هاي افزايش ارتفاع سدها (مطالعه موردي طرح افزايش سد زرينه رود)
• پيش بيني ترميم و علاج بخشي تكيه گاه‌هاي كناري سد مخزني كرخه با استفاده از نتايج ابزاردقيق محور عمودي، برآوردهاي رياضي بر پايه مقاومت مصالح و SSM
• طرح ترميم و علاج بخشي ديواره و كف بتني گالري‌هاي تحتاني سد سفيدرود

پ.ن: سيستم وردپرس به صورت پيشرفته اي فيلتر شده و به دسترسي ندارم. فايل ها روي سرور ديگري آپ كردم. چون وردپرس در اكسپلورر اين كافي نت درست كار نمي كنه امكان لينك دادن ندارم. فايل ها به ترتيب زير هستند:

http://persiandrive.net/809844

http://persiandrive.net/809844

http://persiandrive.net/944762

http://persiandrive.net/142281

http://persiandrive.net/914697

http://persiandrive.net/537466

http://persiandrive.net/362755

http://persiandrive.net/874892

http://persiandrive.net/241521

http://persiandrive.net/348349

http://persiandrive.net/355660

روز پنج‌شنبه 23/3، در شرکت توسعه منابع آب و نیرو، کارگاهی در رابطه با ترمیم و علاج‌بخشی سدها برگزار می‌شود.

کارگاه مفیدی برای دانشجویان علاقه‌مند به سازه‌های هیدرولیکی و مهندسین سدسازی خواهد بود. مطالب این کارگاه رو، اینجا برای استفاده دوستان قرار خواهم داد.

HEC-SSP

نسخه Beta1.0، نرم افزار HEC-SSP, بسته نرم‌افزاری آماری، توسط مرکز مهندسی هیدرولوژی ارتش آمریکا، ژوئن 2006 ارائه شد. ولی من اقبالی در مورد این نرم‌افزار در داخل کشور ندیدم. نمی‌دونم چرا، آیا نرم‌افزار خوبی نیست؟ مشکل دارد؟ روشش مطابق روش‌های مورد استفاده در ایران نیست؟(حالا نه اینکه ما از خودمون روش داریم و تماماً‌ از روش‌های آمریکایی استفاده نمی‌کنیم!)

مرکز مهندسی هیدرولوژی، نرم‌افزارهای HEC-FFA (برای تحلیل فراوانی سیل)، STAT (برای تحلیل آماری داده‌های سر‌های زمانی) ارائه داده بود. HEC–SSP ترکیبی از این دو نرم‌افزار است.

HEC-SSP برای تحلیل آماری داده‌های هیدرولوژی ارائه شده‌است. این نسخه(Beta 1.0) از نرم‌افزار فقط می‌تواند سری‌های حدی ماکزیمم سالانه را تحلیل نماید و فقط قابلیت تحلیل فراوانی سیلاب دارد. منوال نرم‌افزار، روش مورد استفاده این نرم‌افزار را بولتن 17B عنوان می‌کند.

خودم در مرحله آشنایی با این نرم‌افزار هستم، و به مرحله کنترل و مقایسه جواب‌ها با سایر نرم‌افزارها و روش‌ها نرسیدم. برای دانلود نرم‌افزار می‌تونید به اینجا سر بزنید(اینم من باید بگم؟).

تزریق در سنگ

تزریق در سنگ‌ها عموماً به خاطر افزایش مقاومت سنگ و یا کاهش نفوذپذیری در سنگ صورت می‌گیرند. برای مثال پی سنگی شما مقاومت لازم را ندارد، چه می‌کنید،‌ یکی از راه‌ها تزریق است. برای آب‌بندی محدوده سنگی چه می‌توان کرد؟ پرده آب‌بند. اگرچه سال‌های زیادی است که کار تزریق متداول است، اما به قطعیتی در این کار نرسیده‌اند. نتایج تزریق در سنگ‌ها گاهی خیلی بهتر از انتظار و گاهی کاملاً شکست خورده بوده‌اند.

هفته پیش سمیناری به نام تزریق در سنگ و پرده آب‌بند در شرکت توسعه منابع آب و نیرو، برگزار شد. ارائه دهنده این سمینار، پروفسور فردریش کارل اورت ( (F.-K. Ewert)، نویسنده کتاب Rock Grouting with Emphasis on Dam Sites بود. سمینار تقریباً ارائه‌ای از کتاب ایشون بود. در ترجمه کتاب ایشون، تزریق در سنگ با تاکید بر ساختگاه سد ترجمه آقای مجید ابراهیمی ساعتی از انتشارات سیمای دانش، عنوان شده ایشون از سال 1996 در پروژه‌های سدسازی ایران حضور دارند و آخرین پروژه هم سد‌های تلمبه ذخیره‌ای سیاه بیشه هست. ایشون استاد بازنشسته دانشگاه دلفت هستند و در پروژه‌های زیادی در آمریکای جنوبی شرکت داشته‌اند.

ترجیح من، همیشه مطالعه نسخ انگلیسی کتاب‌ها بوده، البته اگه موجود باشند. در سمینار نسخه پی‌‌دی‌اف کتاب بالا، اسکن شده از روی کتاب چاپی به ما داده شد، اما اگر اون رو ببینید مطمئنم میلی به مطالعش نخواهید داشت! اگر کسی خواست می‌تونم در اختیارش قرار بدم. ولی پیشنهاد من، تهیه ترجمه کتاب هست. کار ارزنده‌ای هست.

پ.ن: پاورپونت‌های کارگاه در این لینک هستند.

خشک‌سالی

هفته پیش برای بازدید از سه سد، به خوزستان رفته بودیم. به شهر شوش هم سری زدیم، در ورودی موزه شهر، این سخن کوروش که خداوند دروغ، دشمن و خشکسالی را از ايران زمين بدور دارد، یادآوری می‌شد. همه سال خشکی رو پیش‌بینی می‌کنند، این پیش‌بینی‌ از پاییز سال گذشته بوده، ولی بارش‌های زمستانی همه رو شگفت‌زده کرد. شاید بگید، با این همه بارش و سد، این آب‌ها ذخیره نشدند؟

ساده بگم، در فصل سرما، در سدهای بتنی، به علل مرتبط با پایداری سد، سیلاب‌های این فصل آبگیری نمی‌شوند. کارون 3، دز، شهید عباسپور، کوثر از سدهای بتنی هستند. دیگه اینکه به خاطر قطعی گاز امسال، از نیروگاه‌های برق‌آبی حداکثر استفاده شد و حجم زیادی از آب مخازن به این دلیل خالی شد.

تمام این عوامل سبب می‌شه تا به کشاورزان اعلام کنند، “در تابستان کشاورزی نداشته باشید که آب نیست”. این عکس‌ها تراز آب در پایان ماه اول سال رو نشون می‌دن، فکر کنید 4 ماه دیگه به چه ترازی می‌رسه.

کانال عربی

کانال عربی, کانال آبی در کشور امارت است که چشم‌انداز آبی را به صحراهای این کشور خواهد برد. جاذبه‌های تفریحی و امتیاز حمل‌ و نقل آبی خواهد داشت. افزون بر این‌ها، 1.1 بیلیون فوت‌ مربع زمین کنار آب، با ارزش بالا ایجاد خواهد کرد.

این کانال دو آبگیر از خلیج فارس خواهد داشت. در مناطق مارین(Marine) و الحسیان (Al Hasyan). عمق کانال 6 متر و عرض کف 75 متر. در 10 درصد طول کانال دیواره‌های بارانداز سنگین، ده درصد دیواره‌های بارانداز سبک و 80 درصد پوشش سنگی با شیب 1:20 خواهد بود. کف این کانال پوششی نخواهد داشت. در این کانال کشتی‌ها تا ظرفیت 30 تن مجاز به رفت و آمد خواهند بود.

آ

بگیرهای این کانال دریچه‌دار هستند. حجم کل کانال 10 بیلیون گالون خواهد بود. حداکثر سرعت آب در کانال 0.9 مترمکعب بر ثانیه تعیین شده است. سرعت تازه کردن آب کانال (Refreshment rate) 28 میلیون گالون در ساعت خواهد بود و آب کل کانال در طول دو هفته عوض خواهد شد.

این اتفاقی است که اون پایین‌ها،‌ تو خلیج فارس قراره بیفته. تا اونجایی که من طرح رو مطالعه کردم، مشاور این طرح، Delft Hydraulics، مطالعات دقیقی روی آبگیرها و مدیریت اونها و کیفیت آب در طول زمان انجام داده، این نوع مطالعات برای من تازگی و جذابیت داشت. به هرحال، اماراتی‌ها، کمر به نابودی طبیعت بسته‌اند. دولت امارت قصد داره این پروژه رو، با این حجم زیاد حفاری، در سه سال به پایان برسونه. کار انجام نشدنی نیست و دیدیم با برنامه‌ریزی و مدیریت دقیق، انجام پذیره. بعضی پیمانکاران ایرانی هم قصد همکاری دارن. البته اگه مثل همیشه دولت امارات اون‌ها را به علت عدم کیفیت رد نکنه! از شامورتی بازی اماراتی‌ها گفتم، بگم بخش خصوص تصمیم داره جزیره مصنوعی(شما باور نکنید، چون به هرچی شبیه هست الا جزیره) به نام هتل فانوس، در دریای خزر و 60 کیلومتری ساحل مازندران اجرا کنه. بالاخره ما هم به غرور ملی نیاز داریم. توسعه زیاد‌ هم مهم نیست! اگر حوصله و وقت داشتم از این پروژه بیشتر می‌نویسم.